1955 – Türkiye Turizm Bankası (TURBAN) kuruldu.

Son güncelleme tarihi 05/08/2025

Türkiye’de turizm sektörüne “turizm kredisi” adıyla finansal destek sağlayan ilk kamu kuruluşu İller Bankası’dır. İller Bankası’nın Turizm Endüstrisi Teşvik Fonu’na rağmen turizm sektörünün finansmanı konusunda kaynak yetersiz kalıyordu.

TTB, turizm sektörünün kredi ve finans ihtiyacını profesyonel bir şekilde karşılamak üzere tesis edilen millî bir işbirliğinin ürünü idi. Banka, 15 Ağustos 1955 tarihinde faaliyete geçmiştir. Bankanın sermayesi 10 milyon TL olup, bu sermaye her biri 1.000 TL kıymetinde 6.000’i isme, 4.000’i hamiline yazılı 10.000 hisseye ayrılmıştı. Bunlardan Türk Ekspres Bank 1.365 TL, Ziraat Bankası, Türkiye Emlak ve Kredi Bankası, Denizcilik Bankası ve Türk Ticaret Bankası 1.000’er TL’lik hisse ile en büyük hisse oranlarına sahipti.

Bankanın kurucuları arasında Sümerbank, Etibank, Türkiye Vakıflar Bankası, İller Bankası, Halk Bankası, Türkiye İş Bankası, Osmanlı Bankası, İstanbul Bankası, Yapı ve Kredi Bankası, Türkiye Kredi Bankası, Doğubank, Selanik Bankası, Türkiye Genel Sigorta, Güven Sigorta, Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi, Antalya Umumi Nakliyat Şirketi, Türk Ekspres Havacılık ve Turizm Anonim Ortaklığı, Orta Şark T.A.Ş., Doruk Yaprak Tütün Şirketi, Çeşme Belediyesi, Çeşme Plaj Evleri Yapı Kooperatifi, Ankara Ticaret ve Sanayi Odası tüzel kişilikleri ile bir kısım özel girişimci yer alıyordu. Bankanın merkezi Ankara, iş merkezi ise İstanbul’da idi. Türkiye Turizm Bankası’nın kurucu üyelerinden biri, eski İstanbul Valisi ve Sağlık Bakanı Lütfi Kırdar’dır.

Bankanın kurulma amacı, memlekette iç ve dış turizmi geliştirmek, gereken tanıtımları yapmak, seyahat acenta büroları tesis etmek, seyahatler tertip etmek ve bu maksatla nakil vasıtaları tahrik etmek, turizmin her safhası üzerinde çalışan teşekküllerle münasebetler temin etmek, turistik tesisler vücuda getirmek ve işletme hususunda çalışan ve çalışacak olan müesseseleri teşvik ve Bankalar Kanunu Hükümleri dairesinde finanse etmektir.

1956 yılında plaj ve restoran olarak açılan ve İstanbul Kilyos’ta bulunan tesis, TURBAN Turizm A.Ş.’nin ilk tesisidir. 1958’de Türkiye’yi 114.704 turist ziyaret etmişti. 1959’da turizm belgesine sahip 52 otel ve 6.163 yatak kapasitesi vardı. Bu yatak miktarının 1.001’i TTB’ye aitti. Ülkede 49 muhtelif otel de inşa halinde idi. TURBAN sadece altı yıl içinde 10 bin yatak kapasitesi kazandırdı.

Turban Turizm tesisleri şunlardı:
TURBAN Akçay Tatil Köyü, TURBAN Çeşme Oteli, TURBAN Marmaris Tatil Köyü, TURBAN Abant Oteli, TURBAN Bodrum Yat Limanı, TURBAN Kuşadası Yat Limanı, TURBAN Seyahat Acentası, TURBAN Yalova Termal Tesisleri, TURBAN Ören Tatil Köyü, TURBAN Amasya Oteli, TURBAN Urfa Oteli, TURBAN Ürgüp Oteli, TURBAN Elmadağ Dağevi, TURBAN Adalya Oteli, TURBAN Ilıca Moteli, TURBAN Büyük Samsun Oteli, TURBAN Çorum Oteli, TURBAN Beldibi Kamping, TURBAN Belek Sosyal Turizm İşletmesi, TURBAN Antalya Kaleiçi İşletmesi ve Antalya Marina, TURBAN Kemer Yat Limanı, TURBAN Gümüldür Tatil Köyü.

Bu operasyonlara destek olmak için TURBAN seyahat acentası kuruldu. Merkez şubesi İstanbul’da olmak üzere Ankara, İzmir, Antalya, Adana ve Isparta’da şubeleri açıldı. Firma bölgedeki tüm tesislere rezervasyonlar yaptı ve pazarlama çalışmaları yürüttü, ayrıca günlük tur satışları ile araç kiralama hizmetleri verdi.

TURBAN Turizm 1996’da özelleştirildi, tüm tesisler üç kuruşa satıldı. 1996 yılında Adana, Antalya ve Isparta şubeleri, 2000 yılında ise Ankara, İzmir ve İstanbul şubeleri kapatıldı. TURBAN arpalık olarak kullanıldı, eş-dost bedava konaklatıldı.

Satılan TURBAN tesisleri ve ABD doları cinsinden satış fiyatları:

Kemer Marina Oteli 11.625.474
Çeşme Oteli ve lojmanları 11.250.000
Elmadağ Dağevi 1.427.529
Ilıca Motel 2.380.127
Kemer Marina 17.100.000
Akçay Tatil Köyü 6.150.000
Kuşadası Marina 24.150.000
Bodrum Marina 20.900.000

Kaynakça:
. https://yeni.ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/1258/T%C3%BCrkiye-Cumhuriyeti-Turizm-Bankas%C4%B1
. Cumhuriyetin TURBAN tesislerini nasıl yokettiler?, 12,10,2023, https://sonsoz.net/cumhuriyetin-turban-tesislerini-nasil-yok-ettiler/
. Turban`ın özelleştirilmesi tamamlandı, Aralık 28, 2001, https://bigpara.hurriyet.com.tr/haberler/ekonomi-haberleri/turban-in-ozellestirilmesi-tamamlandi_ID395789/
. Özelleştirme Politikaları ve Turizm Sektöründe Bir Kit : TURBAN A.Ş. , Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Yıl 1994: Cilt: 49 Sayı: 03,  https://dergipark.org.tr/tr/pub/ausbf/issue/3113/43165
. Cumhuriyet Tarihinde Özgün Bir İktisadi Girişim: Türkiye Turizm Bankası Anonim Şirketi (1955-1960), Erol Evcin, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, Cilt 34, Sayı 3: 139 - 162, 2023, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3443433
. Gözde Türktarhan, 2021, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/turkiye-turizm-bankasi
. Gözde Türktarhan, 2020, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/turban-turizm-as
. Gözde Türktarhan, 2020, https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/turban-seyahat-acentasi
. Gözde Türktarhan, 2020,https://turkiyeturizmansiklopedisi.com/turban-kilyos-isletmesi