Türkiye Cumhuriyeti tarihinin ilk çok partili seçimidir. 21 Temmuz 1946’daki seçimlere Adnan Menderes’in kurduğu Demokrat Parti de katıldı.
İstanbul dahil 63 vilayette 395 C.H.P adayı, 66 D.P. adayı ve 4 bağımsız aday kazanarak milletvekili oldular. Yeni kurulan bir parti için ciddi bir başarı. İstanbul’da DP 18’e karşı 5 milletvekiliyle CHP’ye karşı sarsıcı bir üstünlük kazandı. Çünkü DP’nin adayları, Kurtuluş Savaşı kahramanları Mareşal Fevzi Çakmak, eski Ekonomi Bakanı Celal Bayar, Adnan Adıvar, Fuad Köprülü, Tengirşek, Koraltan gibi ağır toplardı. CHP’nin seçimi hafife aldığı anlaşılıyordu.
| 1946 seçimini kazanan İstanbul milletvekilleri | |
|---|---|
| Mareşal Fevzi Çakmak | 194.833 |
| Celal Bayar | 186.340 |
| Adnan Adıvar | 182.826 |
| Fuad Köprülü | 182.826 |
| Yusuf Kemal Tengirşek | 182.711 |
| Refik Koraltan | 181.682 |
| Cihad Baban | 180.944 |
| Enis Akaygen | 179.844 |
| Fuad Hulusi | 179.431 |
| Abdürrahman Münib | 178.375 |
| Faruk Nafiz | 177.212 |
| Osman Nuri | 173.513 |
| Ahmed Kemal Silivrili | 173.035 |
| Bürhan Cahid | 173.60 |
| Kazım Karabekir | 169.982 (H.P.adayı) |
| Senihi Yürüten | 169.520 |
| Receb Peker | 168.552 (H.P.adayı) |
| Hüseyin Cahid Yalçın | 167.982 (H.P.adayı) |
| Hamdullah Suphi Tanrıöver | 167.354 (H.P.adayı) |
| Zeki Rıza Sporel | 167.253 |
| Cemil Cahid Toydemir | 166.577 (H.P.adayı) |
| Vasil Konos | 166.259 |
| Salamon Adato | 165.866 |
| 1946 seçimini kazanan Ankara milletvekilleri | |
|---|---|
| İsmet İnönü | 149.043 |
| General Naci Tınaz | 143.043 |
| Arif Çubukçu | 142.370 |
| Prof.Avni Refik Berkman | 142.258 |
| Emin Halil Ergun | 142.212 |
| İbrahim Rauf Ayaşlı | 142.042 |
| Raşid Börekçi | 142.117 |
| Muammer Eriş | 141.978 |
| Mümtaz Ökmen | 141.743 |
| İhsan Ezgü | 141.627 |
| Naki Cevad Akerman | 141.483 |
| Cevdet Gölek | 141.300 |
| Hıfzı Oğuzbekata | 140.830 |
| Hilmi Atlıoğlu | 140.092 |
| Falih Rıfkı Atay | 138.937 |
| Fakihe Oymen | 138.771 |
| Mebrure Aksoley | 138.664 |
Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, seçim sonrasında yatıştırıcı bir tavır sergileyerek, “Seçim zamanının sinirli sözlerini karşılıklı bağışlayarak ve unutarak vatanda huzur, çalışma devrinin açılması ilk vazifedir.” dedi.
Bazı küçük beldelerden gelen haberler üzerine DP, seçimlerde usulsüzlük olduğunu iddia ederek suç duyurusunda bulundu.
Tam bu günlerde Nuri Demirağ önceki sene kendi kurduğu Milli Kalkınma Partisi’nden, partinin beyanına göre keyfi hareketleri nedeniyle, ihraç edildi. Demirağ 1954’te Demokrat Parti’den milletvekili seçildi. Devletçiliğe karşı olan ve liberal bir program öngören Millî Kalkınma Partisi, seçimlerde varlık gösteremedi ve 1958’de feshedildi.
1946’de demokrasi neferi gibi görünen DP’nin asıl niyeti ileride anlaşılacaktı.
Kaynakça:
. Cumhuriyet, 24-25 Temmuz 1946
. Osmanlı'dan Günümüze Demokrasi Tecrübesi ve Parlamento, Prof. Dr. Hüseyin Çınar, Prof. Dr. Gültekin Yıldız, TBMM Basımevi, Nisan 2023, s.198-199
. 1946 Genel Seçimleri ve Sonuçları Üzerinde İktidar ve Muhalefet Partileri Arasında Yapılan Tartışmalar I, Osman Akandere, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Kasım 2009, Cilt XXV - Sayı 75, https://atamdergi.gov.tr/tam-metin/216/tur
. 1946 Genel Seçimleri ve Sonuçları Üzerinde İktidar ve Muhalefet Partileri Arasında Yapılan Tartışmalar II, Osman Akandere, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Ocak 2010, Cilt XXVI - Sayı 76, https://atamdergi.gov.tr/tam-metin/109/tur
İlk yorum yapan siz olun