1933 yılında hem Doğu Anadolu’da yapılacak demiryolunun yapımına hem de bölgenin kalkınmasına yardım etmek üzere Sivas’ta bir çimento fabrikası kurulması tasarlanmaktaydı. II. Dünya Savaşı yıllarında ilk kamu çimento fabrikası işletmeye açılırken mevcut fabrikalarda büyük sıkıntılar yaşanır. Dört fabrikadan öncelikle Eskihisar’daki fabrika yedek parça sağlayamadığı için Mayıs 1940’ta faaliyetini durdurur. Bu dönemde çimento üretimini en çok etkileyen bir başka sorun da kömür madeninde görülen yetersizliktir. Az üretilen kömürün öncelikle askeri amaçlarda kullanımına izin verilmesi bu alanda sıkı bir denetimi zorunlu hale getirir. Kömür yetersizliği sorunu 12 Ekim 1942’de Zeytinburnu, 18 Kasım 1942’de Yunus, 14 Aralık 1942’de de Darıca Fabrikalarının üretimlerini tamamen durdurmalarına yol açar. Sivas Çimento Fabrikası ancak 5 Haziran 1943’te Sümerbank iştirakiyle gerçekleştirilebildi. Fabrikanın kapasitesi 100.000’a çıkarıldı, 1946 yılı itibariyle Türkiye’nin çimento üretim kapasitesinin % 24’ünü karşılıyordu. Kalkınma hızı artmaya başlamış ve bunun sonucu olarak ta çimento talebinde artışlar olmaya başlayınca, 1952 yılından itibaren ek ünitelerin yapılarak üretim kapasitesi 190 bin tonlara yükselmiştir. 1965 yılında yaş sistemden kuru sisteme geçiş çalışmaları başlatılmıştır. Bölgenin artan çimento ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yıllık üretim kapasitesi de 460 bin tonlara çıkarılmıştır.
Sivas Çimento fabrikası, Cumhuriyet döneminin o zamanki ihtiyaçlarını karşılamak amacının çok ötesinde, bir kentin bugünlerinin oluşmasında sosyo kültürel ve sosyo ekonomik birçok alanda ilk ve öncü olmuştur. Site yaşam biçiminin ilk uygulaması, lojman, spor kompleksleri, yeşil alan ve ağaçlandırma, revir ve okul gibi birçok sosyal donatıların yanısıra, 300 kişilik sinema salonu, çalışanlar tarafından kurulan tiyatro topluluğu ve birçok branşta spor ve sporcu yetiştirmiştir.
Birçok sosyal alanda öncülük yapmış olan Sivas Çimento Fabrikası, spor alanında da birçok ilklere ve önceliklere imza atmış bir kuruluştur. Futboldan basketbola, voleyboldan tenise kadar birçok sporda önemli basarılar yakalamış ve sporcular yetiştirmek suretiylede Sivas’a ciddi katkılar sağlamıştır. Hem sporcu yetiştirmede hem de spor kulüplerine örnek olmuştur. Fabrika sahası içerisinde oluşturulan site içerisinde tenis, voleybol, basketbol ve futbol sahaları yapılarak, spor ve sporcu teşvik edilmiştir. Sivas’ın spor ve sporcusuna maddi ve manevi destekler sağlamıştır.
Fabrika, kıraç bir bozkır olan Huykesen mevkiinde kurulmuş, kuruluşunun hemen ardından çam ağaçları ve meyve ağaçları dikilerek bölge olabildiğince ağaçlandırılmıştır. Bu ağaçlandırmada öncülük yapan dönemin fabrika yöneticisinin adıyla anılan ”Abdullah Dağcı Korusu” olmuştur.
1981 yılına kadar Sümerbank’a bağlı bir kuruluş olan Sivas Çimento Fabrikası, ÇİTOSAN (Türkiye Çimento ve Toprak Sanayi T.A.Ş Sanayi)’a bağlı bir işletme haline getirildi.
1992 yılında özelleştirilerek Yibitaş Holding’e devredildi.
2015 yılında Brezilya merkezli Votorantim Cimentos’a satıldı. 2017’de yenilenen Sivas Çimento Fabrikası’yla birlikte Votorantim Cimentos’un Türkiye’deki üretim kapasitesi yüzde 40 artarak 3.6 milyon tona çıktı.
Kaynakça:
. Sivas Çimento Fabrikası, 17.05.2016, https://www.sivas.li/2016/05/sivas-cimento-fabrikas.html
. Votorantim Cimentos 140 milyon euro yatırımla Sivas'ta fabrika açtı, 05.07.2017, https://www.haberturk.com/ekonomi/is-yasam/haber/1553181-votorantim-cimentos-sivas-fabrikasi-140-milyon-euro-yatirim-ile-acildi?page=5
. Kalkınmanın Önemli Bir Unsuru, Kuruluşundan 50. Yılına Türkiye’de Çimento Sanayi (1910-1960), Nadir Yurtoğlu, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Kasım 2015, Cilt XXXI - Sayı 92, https://atamdergi.gov.tr/tam-metin/40/tur
İlk yorum yapan siz olun