Son güncelleme tarihi 10/02/2026
Karadeniz deyince insanın aklına fındık ve çay gelir. Bu iki bir asırdır bölgenin sembolü olmuştur. Genç Cumhuriyet, doğrudan ve dolaylı desteklemelerle fındık tarımını yaygınlaştırmıştır. 1926’da Giresun Fındık Borsası açılmış, 1936’da Giresun Fındık Araştırma İstasyonu kurulur.
10 Ekim 1935’te Ankara’ da Birinci Ulusal Fındık Kongresi toplanır. Bu kongrede fındığın yetiştirilmesinden satışına kadar, özellikle kalite ve standardizasyon konuları işlenmiş ve çeşitli raporlar halinde kongreye sunulmuştur. Fındık Nizamnamesi yürürlüğe konulmuştur.
Mustafa Kemal Atatürk, 1 Kasım 1937 tarihinde TBMM açılış konuşmasında “Önümüzdeki yıl içinde, fındık başta olmak üzere diğer belli başlı ürünlerimizi de ilgilendiren birlikler kurulmalıdır.” direktifini verir.
28 Temmuz 1938’te Giresun, Ordu, Trabzon, Keşap ve Bulancak fındık tarım satış kooperatiflerinin birleşmesiyle Fındık Tarım Satış Kooperatifleri Birliği (FİSKOBİRLİK) meydana getirilir.
1940 tarihinde merkezi Giresun’da olmak üzere Karadeniz Bölgesi Fındık İhracatçılar Birliği kurulur. Dünya fındık üretiminin yaklaşık olarak yüzde 70’i Karadeniz bölgesinde üretiliyor. Dünya fındığının 3’te 2’si demek bu.
Fındık 1980’li yıllara kadar işlenmemiş iç fındık olarak ihraç ediliyordu. 1981 yılında Entegre Fındık İşleme Tesisleri (EFİT) kuruldu.
2006’da fındık alımı Bakanlar Kurulu Kararı’yla TMO’ya (Toprak Mahsulleri Ofisi) devredildi.
2014’te Türkiye’nin fındık sektöründeki konumunu tamamen sarsacak bir gelişme yaşanıyor. 1980’li yıllardan beri Fiskobirlik’ten sonra en büyük fındık alıcısı olan Oltan Fındık adlı şirket, fındıktaki en büyük rakibimiz İtalyan Ferrero şirketine satıldı. Böylece İtalyanlar fındık piyasasının en önemli aktörü haline geldi. O sırada iktidar çevreleri fındık satış kooperatifi olan FİSKOBİRLİK’in altını oydular, dağıttılar. İç piyasada fındığın yüzde 40-50’sini alıp işleyen ve ihracat yapan yabancı ortaklı bu şirket tekelci gücü nedeniyle piyasa fiyatlarını belirler hale geldi. Yani devletin açıkladığı fındık fiyatı, aslında Ferrero’nun eline tutuşturduğu rakam. Açıklanan düşük alım fiyatları yüzünden çiftçi fındıktan kazanamaz hale getirildi.
Ferrero, bizden en düşük fiyata aldığı fındığı işleyip 3-4 katı fiyata satıyor. Ferrero’nun Türkiye’de 6’sı fındık fabrikası olmak üzere toplam 7 üretim tesisi bulunuyor. Yani Türkiye’nin bütün fındığı Ferrero tekelinin eline bakar hale getirilmiş.
İkinci sıradaki en büyük ihracatçı şirket ise Singapur merkezli Olam Gıda. O da birkaç yıl önce Pro Gıda’yı satın almıştı. Fındık ihracatında üçüncü sırada ise fındık politikalarında her dönem etkin olan AKP’li Cüneyd Zapsu’nun şirketi Balsu Gıda var. Zapsu, bir dönem Nutella’nın da temsilciliğini yapmıştı. Bunların dışındaki küçük yerli şirketler hızla irtifa kaybediyor, çünkü bu uluslararası tekellerle rekabet şansları yok.
Bu arada binlerce çiftçinin alınteriyle alınmış Fiskobirlik’in Trabzon ve Zonguldak’ta bulunan bazı bina ve arsaları satışa çıkarılmış. Ayrıca Fiskobirlik’in entegre tesisleri önünde bulunan ve üniversite gelişim sahası olarak imar planına işlenen 7.5 dönümlük arazisinin satıldığı kamuoyunda konuşuluyor.
Fiskobirlik’in son 15 yılda 4 milyar TL zarar ettiğini iddia eden Giresun Ziraat Odası Başkanı Nurittin Karan, mevcut yönetimi kaynakları etkin kullanamamakla suçladı. Karan, 2007 yılında Lütfi Bayraktar’ın başkanlığında devralınan Fiskobirlik’in o dönemde 108 milyon 571 bin 429 dolar borcu bulunduğunu, ancak geçen 15 yıl içinde bu borcun 114 milyon 368 bin dolara yükseldiğini ifade etti. Hükümetten sağlanan 67 milyon dolarlık destek ve gayrimenkul satışlarından elde edilen gelirlerin kurumu mali çıkmazdan kurtaramadığını belirtti.
Kaynakça:
. Ferrero Karadeniz’i nasıl işgal etti?, Orhan Gökdemir, 14.09.2019, https://haber.sol.org.tr/yazarlar/orhan-gokdemir/ferrero-karadenizi-nasil-isgal-etti-270344
. Giresun’da Fındık ve Fındık Borsasının Tarihçesi , Mehmet Akif Korkmaz, Folklor Edebiyat dergisi, 021; 27(1): 337--342
. Fındığın Tarihçesi, https://arastirma.tarimorman.gov.tr/findik/Sayfalar/Detay.aspx?SayfaId=26
. https://www.fiskobirlikefit.com/kurumsaldetay/Tarihcemiz.html
. Fiskobirlik Giresun'da Arazi mi Satıyor?, 20.04.2025, https://www.yesilgiresun.com.tr/haber/24691715/fiskobirlik-giresunda-arazi-mi-satiyor
. Fiskobirlik satışa devam ediyor, Nihat Öztürk, 20 Haziran 2024, https://www.yesilgiresun.com.tr/makale/20552811/nihat-ozturk/fiskobirlik-satisa-devam-ediyor
. Fiskobirlik'te 4 Milyar TL Zarar mı Var?, 23 Ocak 2025, https://www.findiktv.com/haber/ignuxjoraka0m0jv513eup52/fiskobirlik-te-4-milyar-tl-zarar-mi-var
. Yağmalanmış fındık bahçesindeki bok böcekleri, Orhan Gökdemir, 18.10.2016, https://haber.sol.org.tr/yazarlar/orhan-gokdemir/yagmalanmis-findik-bahcesindeki-bok-bocekleri-172700
. Cumhuriyet, Ekim 1939
İlk yorum yapan siz olun