Son güncelleme tarihi 17/06/2025
Ordunun ve sarayın iaşe ihtiyacını karşılamak ve at yetiştirmek üzere Osmanlı Devleti’nin ilk yıllarında çiftlikler kurulur. O dönemlerde 3-4 milyon dekarı bulan bir arazi varlığına ulaşır. Sonraları Osmanlı Devleti güç kaybettikçe arazilerde küçülmeye başlar. Böylece hara arazileri 450 bin dekara kadar düşer.
Türkiye’de Zirai Kombinalar fikrini ortaya atan 1931-37 arası Tarım Bakanlığı görevini yürütmüş olan Reşat Muhlis Erkmen olmuştur. 1937 yılında ordunun gerektiğinde halkın gıda ihtiyacını karşılamak ve köylüye makineli tarımı öğretmek üzere Zirai Kombineler kurulur. Bunun için yurdun değişik yörelerindeki hazineye ait boş araziler seçilir ve buralar verimli çiftliklere dönüştürülür.
Kurumun faaliyete geçtiği 1937 yılından 1942 yılının Eylül ayına kadar farklı işlevlerle yaklaşık 5300 adet tarım makinesi satın alınmıştır. Köylünün ödeme imkânları göz önüne alınarak maliyet fiyatları üzerinden satışlar yapılmış, bedeli yüksek olanlar taksitle verilmiştir.
II. Dünya Savaşı’nın başlaması üzerine Ziraî Kombinalar Kurumu, ordunun ve halkın hububat ihtiyacını karşılamak amacıyla tesis ettiği 13 çiftliğindeki yaklaşık 1.700.000 dönüm araziden elde ettiği 10 binlerce ton hububat üretimiyle ülkenin iaşe ihtiyacını gidermeye yardımcı olmuştur. Bu suretle gerek II. Dünya Savaşı yılları gerekse savaş sonrasında ülkede başgösteren açlık tehlikesine mani olarak milli ekonomiye önemli katkılar sağlamıştır.
“Faaliyet döneminin sona erdiği 1950 yılı başlarına kadar 68.339.481 lira sermayesi, 1.897.621 dekar işlenmiş arazisi, 10.836 baş koyunu, 875 baş sığırı ve sayısız bağ, bahçe, fidan, süs ve orman ağaçlarıyla Zirai Kombinalar Kurumu, Devlet Üretme Çiftlikleri Umum Müdürlüğü’ne katılmıştır.”
1950’de Zirai Kombinalar İdaresi ile Devlet Ziraat İşletmeleri birleşerek Devlet Üretme Çiftlikleri Genel Müdürlüğü’nü oluşturdu. 1983 yılında ise Devlet Üretme Çiftlikleri ile hara ve inekhaneler birleştirilerek TİGEM kuruldu.
Ve TİGEM elbette ki AKP döneminde özelleştirildi. TİGEM’in Türkiye genelindeki arazilerinin 327.000 dönümü yabancı şirketlere kiralandı.
Kaynakça:
. II. Dünya Savaşı Dönemi ve Sonrasında Ziraî Kombinalar Tarihi Hakkında Bir İnceleme (1937-1949), Nadir Yurtoğlu, History Studies, Volume 10 Issue 4, p. 219-242, June 2018
. https://acikerisim.kastamonu.edu.tr/entities/trdizin/a81e12c1-73db-470f-92c2-677f6fbf6f90
. Tigem'in Özelleştirilmesi ve Atatürk, Yıldırım Koç, Aydınlık Dergisi, 13 Ağustos 2000, No.682, https://www.yildirimkoc.com.tr/usrfile/1336590139a.pdf
. https://www.tigem.gov.tr/Tarih
. Zirai Donatım Kurumu, Okan Ceylan, 17 Ekim 2022, https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/483/Zirai_Donat%C4%B1m_Kurumu_
İlk yorum yapan siz olun