Son güncelleme tarihi 29/05/2025
Osmanlı’da sadece azınlıklar içki üretebiliyordu. Devlet tarafından ilk ruhsat 1894’te İsviçreli Bomonti kardeşlere verildi. Bomonti markasıyla üretime başlayan kardeşler, Türkiye’nin ilk bira markasının da kurucusu. 1894 yılında 1.2 milyon litre olan bira üretimi 1913-14 yıllarında İstanbul, İzmir ve Selanik’teki üretimlerle beraber 9.9 milyon litreye yükselmişti. İkinci meşrutiyetin ilanından sonra bira üretimi hızla artmıştı.
İzmir İktisat Kongresi ile tarım politikasının temel ilkesi “Milli ekonominin temeli ziraattır” şeklinde belirlenir. Uygulanacak tarım politikasının temel felsefesi ise Mustafa Kemal Atatürk’ün “Ülkenin gerçek sahibi ve efendisi, hakiki müstahsil (üretici) olan köylüdür” sözüne dayanır.
Çoğu kişi bir zamanlar Ankara’da Ankara Birası içildiğini bilmez. Cumhuriyet’in ilk yıllarında Atatürk’ün emri ile Atatürk Orman Çiftliği’nde 1925 yılında bir bira fabrikası kurulmuştur. Amaç hem yerli üretimi teşvik etmek hem de halkın içebileceği ve daha az zararlı bir içki üretmektir. İlk başlarda Atatürk Orman Çiftliği markasıyla üretilir.
Mimar Ernst Egli, bira fabrikasının tasarlanması konusunda Viyana’daki Fermentasyon Endüstrisi Teknik Okulu‘ndan Prof. Kluger‘den danışmanlık almıştır. Bira fabrikasının donanımları, o zamanki Çekoslavakya’nın Skoda firmasından temin edilmiştir.
Mustafa Kemal Atatürk 1932’de yerli üretime destek olmak amacıyla İç Anadolu arpa üretiminin gelişmesi yanında başka bir şey de düşünmüştü. Malt küspelerinin kullanılarak hayvancılığın gelişmesini ve süt kalitesinin artmasını. Hayvanlar malt artıklarıyla besleniyor ve bu çok değerli besinlerle daha kaliteli süt vermeye başlıyorlardı. O zamanki alkol kanununa göre bira alkollü içki sayılmıyordu. 1934 yılında Ankara Birası markasıyla bira üretimi devam etti.
Atatürk, 1937’deki vasiyetiyle çiftliği devlete bağışlamıştır. Fabrikanın 1939’da TEKEL Genel Müdürlüğü’ne devredilmesi ile Çiftlik tarihinde ilk toprak kaybı başladı.
Atatürk Orman Çiftliği 2000’li yıllara kadar orijinal gıda ürünleri satışı yapıyordu. Çiftlik içi ve bayilerde süt ve süt ürünleri, bal, meyve suları, şarap, zeytinyağı, salça, sirke, turşu, buz, soda-gazoz ve zirai aletler satılırdı.
AKP döneminde taşerona yaptırılan ürünlere AOÇ logosu bastığı ortaya çıktı. Çiftlik depolarında bulunan 30 bin litre dökme ve 59 bin 874 adet (38 bin litre) şişelenmiş şarap satılmadı ve depolarda bozulmaya terk edildi.
Daha fazla bilgi için Atatürk Orman Çiftliği kuruluş maddesine bakınız.
Kaynakça:
. Koç Üniversitesi Digital Collections: https://libdigitalcollections.ku.edu.tr/digital/collection/AEFA/id/101/
. Ankara Kumbaram sergisinde en beğendiğim eser: Kumbaram Ankara Birası, Ömercan Murat Evren, 23 Ekim 2022, https://www.birkultur.com/2022/10/23/ankara-kumbaram-sergisinde-en-begendigim-eser-kumbaram-ankara-birasi/
. Bomonti Değil, Tekel Değil, Ankara Birası!, 11.03.2016, https://lavarla.com/ankara-birasinin-hikayesi/
. https://www.goethe.de/ins/tr/ank/prj/urs/geb/mgc/bie/trindex.htm
. AOÇ'de üretilen 68 bin litre şarap yok, 12-08-2020, https://yurtsever.org.tr/2020/aocde-uretilen-68-bin-litre-sarap-yok-377172/
. http://www.aocmucadelesi.org/
İlk yorum yapan siz olun