1935 – İzmir Havagazı Kumpanyası devletleştirildi

Son güncelleme tarihi 29/05/2025

1859 yılında İstanbul’lu gazeteci A.Edwards İzmir’de havagazı fabrikası kurmak için Osmanlı Devleti’ne başvurur. Devlet 40 yıllığına imtiyaz vererek başvuruyu onaylar. Fabrika, demiryolunun gelmesinden sonra İzmir’in sanayi bölgesi olan Darağacı’nda (Alsancak) inşa edilir. Havagazı üretim tesisi, merkezi Glasgow’da bulunan “Laidlaw and Sons” fabrikası tarafından kurulur.

1900’lü yıllarda İzmir havagazı fenerleriyle aydınlatılıyordu. Sonraki yıllarda elektriğin daha ucuz bir enerji olarak ortaya çıkmasıyla aydınlatmada elektriğe dönülmüş, havagazı mutfaklarda kullanılmaya devam etmiştir.

İzmir Havagazı Kumpanyası 15 Eylül 1935’te belediyeye devredildi. Savaş yıllarında zarar gören ve elektrik kullanımının yoğunlaşmasıyla işlevsiz hale gelen havagazı fabrikası, makineleri ve bacası onarılarak yeniden faaliyete başladı.

1994 yılına kadar faal olan yapı kompleksi, işlevini yitirmesiyle birlikte kapatılmıştır. 2009’da tarihi önemdeki bina İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından restore edilerek müze ve etkinlik alanına dönüştürülmüştür. Yaz aylarında bahçesinde düzenlenen konserlere gitmek büyük keyiftir.

Kaynakça:
. İzmir Havagazı Fabrikasının Mimari Olarak Gelişim Süreci, Erhan Uludağ, 12.01.2017, https://www.erhanuludag.com/izmir-havagazi-fabrikasinin-mimari-olarak-gelisim-sureci/
. Bir restorasyon, İzmir Havagazı Fabrikası, https://kisacames.blogspot.com/2016/12/bir-restorasyon-izmir-hava-gazi.html
. Tarihi Havagazı Fabrikası , https://www.izmir.bel.tr/tr/projeler/tarihi-havagazi-fabrikasi-kultur-merkezi/1382/4
. Yeniden İşlevlendirilen Endüstriyel Mekanların Görsel Algı Değerlendirmesi: İzmir Tarihi Havagazı Fabrikası, Çiğdem Çetinkaya, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 07.08.2015, https://www.apikam.org.tr/YuklenenDosyalar/Dokumanlar/8015a181-2f13-44b5-8459-35add0a12467409978.pdf