Son güncelleme tarihi 03/02/2026
1929 Ekonomik Buhranı, diğer adıyla büyük depresyon (great depression), ekonomik sonuçları öncelikli olacak şekilde toplumsal ve siyasal sonuçları ile dünyanın karşılaştığı ilk büyük ekonomik krizdir. Kriz, 24 Ekim 1929 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri’nde başlamış ve kısa süre içerisinde gelişmiş diğer ülkeleri de etkilemiştir.
Kriz II. Dünya Savaşı’na kadar sürmüştür. Tarihe “Kara Perşembe” olarak geçen kriz ile binlerce şirket ve bankalar iflas etmiş, borsa dibe vurmuştur. Borsanın çöküşü ile başlayan sürecin yarattığı kayıp yaklaşık -bugünün parası ile- 400 milyar dolardır. Borsadaki şirketlerin dörtte biri yok olmuştur. Borsadaki şirketlerin değer kaybına fiyatlardaki düşüş eşlik etmiştir.
ABD’de yaşanan en şiddetli deflasyon vakası olan ekonomik bunalımın daralma aşamasında meydana gelen fiyat seviyesinde ve para miktarında % 30’lara varan düşüşler yaşanmıştır. Para ve üretimdeki %30’lara gerilemesi neticesinde, her dört kişiden biri işsiz hale gelmiştir.
Dünya imalat endeksi 1929 yılında 153.3 iken, 1932’de 108.4’e kadar düşmüştür. ABD, 1929 imalat endeksini ancak 1937 yılında tutturabilmiştir.
Türkiye 1930-1946 yılları arasında ekonomik ve siyasi olarak tamamen dışa kapalı bir politika izleyerek II.Dünya Savaşında tarafsız kalmayı tercih etti. Savaş sonrasında meydana gelen üretim düşüşü ve yoksulluğu gidermek amacıyla, ABD tarafından verilen dış yardımları almaya karar vermişti (Marshall yardımları).
1929 Buhranı ve II.Dünya Savaşı’nın dolaylı sonuçları, sonraki yıllarda Türkiye’yi ağır etkileyecek, çok partili seçime geçilmesi ve iktidara geçen Demokrat Parti’nin yanlış kararları nedeniyle moratoryuma kadar gidilecekti.
Kaynakça:
. 1929 Ekonomik Buhranı, Özlem Kırlı Baydur, Cem Mehmet Baydur, 9 Mart 2021, https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/1929-ekonomik-buhrani/
. https://www.stratejivefinans.com/neden-1930lari-hatirlamaliyiz-1929-buyuk-buhrani/
. 1929 Dünya Ekonomik Buhranı ve Türkiye Ekonomisine Etkileri, Yrd.Doç. Ömer AÇIKGÖZ, Dr. Bülent ÖZKAN, Mevzuat Dergisi, sayı:136 Nisan 2009, https://www.mevzuatdergisi.com/2009/04a/01.htm
. https://www-britannica-com.translate.goog/event/Great-Depression
. 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı Sonrası Türkiye'nin Tarım Politikasında Arayışlar: Birinci Türkiye Ziraat Kongresi, Türkan Çetin, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, Cilt:II , Sayı: 6-7, Yıl: 1996-1997, https://ataturkilkeleri.deu.edu.tr/tr/cagdas-turkiye-tarihi-arastirmalari-dergisi-2/tum-sayilar/sayi-6-7/
İlk yorum yapan siz olun