Son güncelleme tarihi 29/05/2025
Yeşilköy Tohum Islah ve Deneme İstasyonu, Berlin Yüksek Ziraat Enstitüsü asistanlarından Mirza Gökgöl tarafından 11 Ağustos 1926 tarihinde Halkalı Ziraat Mektebi’ne bağlı bir birim olarak kurulmuştur.
Bu tip zirai istasyonların kuruluş amacı iklim koşullarına uygun ürün çeşitleri geliştirmek, tohumlukları çiftçilere yaymak, köylünün zirai bilgisini ve iktisadi refahını arttırmak, uluslararası piyasalarda talep edilen ürünlerin ekimini teşvik etmek, Türkiye’de o güne dek ekilmemiş ürünlerin üretimini sağlamak ve gıda ithalatını azaltmaktır.
İstasyon 1926-1928’de İstanbul’dan Ankara taşınmıştır. Açıldığında 400 dekar bir alana sahip olan kurum, 1939 yılında 1500 dekar araziye ulaşmıştır. Yeşilköy’ün demiryollarına yakınlığı hem tohumların nakliyesini hızlandırmış hem de çalışanların ulaşımını kolaylaştırmıştır. 1930’lu yıllarda Eskişehir, İstanbul Yeşilköy, Adapazarı ve Ankara’daki tohum ıslah istasyonları, ıslah yöntemleri, tohum üretimi ve temizlenmiş tohumlukların çiftçilere dağıtımı gibi konularda birbirleriyle daima istişare halinde olmuşlardır. Nazilli, Antalya, Erzurum, Kayseri ve Samsun’da da tohum ıslah istasyonları bulunmaktadır.
Kurumda ilk olarak Karakılçık adlı sert buğday çeşidi ile 100 numaralı ve 4 sıralı Zafer Arpası çeşidinin üretimine başlanmıştır. İkinci olarak, Cumhuriyet’in kuruluşunun ardından artan ülke nüfusunun un tüketimine olan talebi buğday üretimi, kalitesi ve verimliliği üzerine çalışmaları zorunlu kılmıştır. Ayrıca modern bir ekmekçilik laboratuvarı da kurulmuştur. 1936 yılında kimyahane açılmıştır.
12 Eylül 1980 darbesinden sonra lojman ihtiyacı gerekçe gösterilerek 1981’de yeniden Halkalı’ya taşınmış ve 1986 yılında kapatılmıştır.
AKP hükümeti 2006 yılında çıkarılan 5555 Sayılı Tohumculuk Kanunu ile standardizasyon sorunu yarattığı gerekçesiyle yerel tohumların satışına yasaklama getirdi. Yasa, ağırlıklı olarak küresel tohum tekellerinin denetimindeki hibrit tohumlar harici tohumları satanlar hakkında önce 10 bin lira para cezası, eylemin tekrarlanması durumunda ise hapis cezalarını öngörüyordu. Gıda Tarım ve Hayvancılık eski Bakanı Faruk Çelik 23 Aralık 2016 tarihinde Tohum Sanayicileri ve Üreticileri Alt Birliği (TSÜAB) tarafından Antalya‘da düzenlenen çalıştayda yaptığı konuşmada “2018‘de sertifikalı tohum kullanmayan destek alamayacak. Yağmurlama ve damlama sistemi kurmayanlara da destek verilmeyecek” açıklamasında bulunmuştu.
Kaynakça:
. Yeşilköy Tohum Islah ve Deneme İstasyonu (Yeşilköy Zirai Araştırma Enstitüsü) (1926-1986), Okan Ceylan, 9 Şubat 2022, https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/108/Ye%C5%9Filk%C3%B6y_Tohum_Islah_ve_Deneme_%C4%B0stasyonu_(Ye%C5%9Filk%C3%B6y_Zirai_Ara%C5%9Ft%C4%B1rma_Enstit%C3%BCs%C3%BC)_(1926-1986)
. Emine Erdoğan AKP'nin Bu Yaptığını Biliyor Mu?, TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası, 02.10.2017, https://www.zmo.org.tr/icerik/odatv-emine-erdogan-akp-nin-bu-yaptigini-biliyor-mu-02-ekim-2017-24334
İlk yorum yapan siz olun