1925 – Gazi Orman Çiftliği kurulmaya başlandı.

Son güncelleme tarihi 31/05/2026

Atatürk, milli ekonominin temelinin köyde olduğunu ve Türkiye’nin daha birçok zaman için köy ekonomisinin gelişmesine dayanan bir refah politikası izlemesi gerekeceğini ilk günden beri ısrarla tekrarlamıştır.
Ankara, Eskişehir, Erzurum ve Yeşilköy’de hububat ıslah istasyonları; Adana ve Nazilli’de pamuk ıslah istasyonları; Adapazarı’nda patates ve mısır ıslah istasyonu; Bursa, Antalya, Diyarbakır, Edirne ve Denizli’de ipek böcekçiliği istasyonu, Kayseri’de yonca istasyonu, Antalya’da sıcak iklim nebatları ıslah istasyonu kurulmuştur.

1925’de kabul edilen bir kanunla birlikte; devlete ait arazilerin, uygun bir arazi yoksa devlet tarafından arazi alınıp köylüye dağıtılmasına başlanmıştır. İlk on yılda köylüye 1.077.526 dönüm arazi dağıtılmıştır. Toprak sahibi olan köylünün toprak, tohumluk, tarım araçları borçlarının 20 yılda ödenmesi sağlanmıştır. İlk işletilen arazi, yeni yetiştirilmeye başlanan fidanlıklar, bağlar ve zeytinliklerden belirli bir süre için vergi alınmaması kuralı kabul edilmiştir.

Cumhuriyet’in ilanından iki yıl sonra imkansızı başaran Atatürk ve arkadaşlarının bir ülkeyi tepeden tırnağa; eğitimden, tarıma, sanattan, bilime kadar yeniden inşa ettiği yıllar. Yani Türkiye Cumhuriyeti’ni, ‘muasır medeniyet seviyesine’ çıkarma adımlarının atıldığı yıllar. Paşa, yerli-yabancı birçok tarım uzmanını köşküne davet ediyor ve Ankara’nın yanı başında büyük bir çiftlik kurmak istediğini, bunun için yer aramalarını emrediyor. Etimesgut, Balgat, Çakırlar, Güvercinlik, Macun, Tahar ve Yağmur Baba çiftlikleri de araziye ekleniyor ve 55 bin 538 dekarlık bir ölçeğe ulaşılıyor.

Atatürk henüz Gazi Orman Çiftliği kurulmadan önce çiftliğin inşa edileceği arazide bulunan bir ağılın Philip Holzman firması tarafından yenilenip süt ve yoğurt üretimi için kullanılması için talimat vermiştir. 1927 yılında çiftlik arazisinde bir pastörize süt fabrikası açıldı. Fabrikada saatte 600 litre süt pastörize ediliyordu. En son tekniklerin kullanıldığı fabrikada her şey makineyle yapıldı. Pastörize süt otomatik olarak şişelenmekte ve kapatılarak üzerine tarih yazılmakta böylece ürünler hijyenik koşullarda tüketiciye ulaşmaktaydı. Süt meselesini çözüm getiren fabrika sonrasında yağ, yoğurt ve peynir sorununu da aynı şekilde çözdü. Pastörize edilen sütlerden peynir de üreten fabrika sayesinde Ankara’da 1935 yılında günde 3-4 bin litre süt tüketilmiş ve Ankara’nın yoğurt ihtiyacının %65-70’i karşılanmıştır.

Büyük Önder’in o dönemin modern tarım tekniklerinin ilk örneklerini çiftliğe aktarmasıyla, o kıraç topraklarda birkaç yıl içinde müthiş bir değişim yaşanıyor. Hatta mesire yeri olarak halkın ziyaretine dahi açılıyor.

Çiftliğin ayrıca geniş ve çok çeşitli bir fidanlığı vardı. Fidanlıktan halka satış da yapılıyordu.

Ankara Çimento Fabrikası, Atatürk Orman Çiftliği alanlarında, genç Türkiye Cumhuriyeti’nin başkenti Ankara’nın imar faaliyetleri için 1926 yılında kuruldu. Cumhuriyet’le birlikte kurulan ilk çimento fabrikasıydı. Ülkenin kurucusu, Cumhuriyet’in başkentinin imarında kullanılmak üzere üretilecek çimento için şahsi malvarlığından vazgeçmişti. Çimento Fabrikası 1989 yılında özelleştirildi. 25 Mart 2011 tarihinde ise Limak Holding’in eline geçti.

1930’a gelindiğinde çiftlikte kurulan atölyede şu branşlar bulunuyordu: Motorculuk, tesviye ve tornacılık, demircilik, marangozluk, dökümcülük. 1937’de beş bin pulluk yapılmış, 1938’de on bin pulluk siparişi alınmıştı. Ankara’da üç, İstanbul’da iki olmak üzere toplam beş satış mağazası açılmıştır. 1934 yılında malt ve bira fabrikası kurulmuştur. Atatürk Orman Çiftliği, 1926–1937 döneminde 1927 yılı dışında kâr etmiştir.

Atatürk 1937 tarihli tezkere ile hayvan varlığı ve demirbaşları ile birlikte bütün tesisleri Hazine’ye bağışlar.

1957 yılında UNICEF yardımlarıyla yılda 12.000 ton kapasiteli bir süt fabrikası kurulmuştur.

Atatürk Orman Çiftliği 2000’li yıllara kadar kaliteli gıda ürünleri satışı yapıyordu. Çiftlik içi ve bayilerde süt ve süt ürünleri, bal, meyve suları, şarap, zeytinyağı, salça, sirke, turşu, buz, soda-gazoz ve zirai aletler satılırdı.
AKP döneminde taşerona yaptırılan ürünlere AOÇ logosu bastığı ortaya çıktı.
Çiftlik depolarında bulunan 30 bin litre dökme ve 59 bin 874 adet (38 bin litre) şişelenmiş şarap, satılmadı ve depolarda bozulmaya terk edildi.

1992’de birinci derecede tarihî ve doğal sit alanı olarak tescil edildiği halde…
AKP döneminde 8 Temmuz 2006 tarihinde 5524 sayılı “Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü Kuruluş Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun” yürürlüğe sokulmuş ve bu değişiklik ile Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne Atatürk Orman Çiftliği’ne her türlü imar planlarını yapma” yetkisi verilmiştir. (Kabul edilmeyen ilk kanun teklifi, tüm AOÇ arazisini Ankara Büyükşehir Belediyesi’ne tahsis etme amacına göre hazırlanmıştı.)

2011 yılında Çiftlik içinde “Gazi Tesisleri” olarak bilinen 46 hektarlık alanın doğal sit statüsü 3. dereceye düşürüldü. Böylece imara açık hale geldi. Arazinin TOKİ’ye devri gerçekleştirildikten sonra 90 dekarlık alanda Başbakanlık Sarayı yapılması için harekete geçilmiştir. Saray inşaatı, Bakanlar Kurulu Kararıyla Kamu İhale Kanunu kapsamı dışına çıkarılarak “davet” yöntemiyle çağrılan yandaş firmalara ihale edilmiştir. 300 milyon TL’lik ihalenin ardından yerleşkenin ince işçiliği ve iç donanımı için ikinci bir ihale daha yapılacağı söylenmektedir. Saray için en az 3000 tane ağaç katledildi.

Atatürk Orman Çiftliği’nin 403 dönümlük bölümü 2018’de 30 yıllığına Türk-İş Konfederasyonu ile eski Sağlık Bakanı AKP’li Fahrettin Koca’nın sahibi olduğu Medipol Üniversitesi’ne tahsis edildi. 2026 itibariyle inşaat son hız sürüyor. CHP Ankara Milletvekili Umut Akdoğan, alanın askeri güvenlik bölgesi olduğuna dikkat çekerek, “Normal şartlarda burada yürümemiz bile mümkün değilken, inşaat yapılıyor. Önce kamu yararına dernek statüsü alınıyor, ardından araziye çökülüyor.” dedi.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından Mart 2022’de Koruma Amaçlı İmar Planı değişikliği onaylandı. Bu plan değişikliği ile Ankara Çimento Fabrikası alanına konut, ticaret, sağlık ve sosyal donatı alanları yapılacaktır. 4907 nüfus hedeflenerek onaylanan planda yaklaşık 260 bin metrekare konut, 50 bin metrekare avm, iş merkezi, ofis, lokanta, kafeterya, otel, çarşı, 4850 metrekare kongre salonu, opera, tiyatro sinema salonu, 46 bin metrekare eğitim alanı, 3750 metrekare cami, 9500 metrekare sosyokültürel merkez, kreş, yurt bakımevi rehabilitasyon ile 588 bin 287 metrekare alanda 470 bin metrekare inşaat öngörülmektedir. Devasa betonlaşma.

2022’de Mimarlar Odası Ankara Şubesi Limak Holding için Atatürk Orman Çiftliği’ni betona boğacak plan değişikliğini yargıya taşıdı. TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası (HKMO) Ankara Şubesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Atatürk Orman Çiftliği’ne ilişkin hazırladığı imar planlarına yönelik bir basın açıklaması yaptı:
“Geçtiğimiz yıllarda Kaçak Saray, Millet Bahçesi, Ankapark gibi halkın değil sermayenin yararına olan projeler için talan edilen AOÇ arazine yapılan her müdahaleye HKMO Ankara Şubesi olarak karşı çıktık, davalar açtık ve sürecin takipçisi olduk. Yıllar içinde yapılan özelleştirme ve devir işlemleri ile ranta hazır hale getirilen bu bölgede olduğu gibi kamunun yararına olmayan, ranta ve sömürüye zemin hazırlayan, hiçbir yasal zemini bulunmayan her durumun tam karşısında olacağımızı, süreci takip etmeye devam edeceğimizi kamuoyuna saygıyla duyururuz.”

Kaynakça:
. http://www.aocmucadelesi.org/
. http://www.aocmucadelesi.org/_media/4/3239.pdf
. Bakan Bey’in hastanesi, AOÇ arsasında yükseliyor, 09.01.2026, https://www.sozcu.com.tr/amp/bakan-bey-in-hastanesi-aoc-arsasinda-yukseliyor-p282421
. Atatürk Orman Çiftliği, Bir modernleşme hikayesi, Toplumcu Mühendisler ve Mimarlar Meclisi, https://api.peyzajmimoda.org.tr/uploads/portal/resimler/ekler/13c1e6d95d5021e_ek.pdf
. Atatürk Orman Çiftliği’nin 79 Yılı ve Çiftliğin Korunmasına Yönelik Politika Arayışları, Eser ATAK - S. Zafer ŞAHİN, https://www.spo.org.tr/resimler/ekler/90e982518a50e28_ek.pdf
. Porsuk Çayı'nda balık ölümleri görüldü, 05.04.2025, https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/porsuk-cayinda-balik-olumleri-goruldu-2316047
. Adını da sattılar, Deniz Ayhan, 11 Mayıs 2025, https://www.sozcu.com.tr/adini-da-sattilar-p172665
. AOÇ'de üretilen 68 bin litre şarap yok, 12-08-2020, https://yurtsever.org.tr/2020/aocde-uretilen-68-bin-litre-sarap-yok-377172/
. Atatürk Orman Çiftliği alanlarında, fabrikadan, rezidansa…, 06/06/2022, Tezcan Karakuş Candan, https://kisadalga.net/yazar/ataturk-orman-ciftligi-alanlarinda-fabrikadan-rezidansa_32585
. Basında Atatürk Orman Çiftliği (1925-1938), Mustafa Kılınç, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Kasım 2019, Cilt XXXV - Sayı 100, Sayfalar: 555-584, https://atamdergi.gov.tr/tam-metin/196/tur
. Atatürk Orman Çiftliği, İzzet Öztoprak, 25 Aralık 2020, https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/830/Atat%C3%BCrk_Orman_%C3%87iftli%C4%9Fi
. Bataklıktan Yeşil Cennete: Atatürk Orman Çiftliği, 09 Mayıs 2021, https://agpam.org.tr/batakliktan-yesil-cennete-ataturk-orman-ciftligi
. Türkiye’de Süt Endüstrisinin Kuruluşu: Bursa Süt Tozu ve Buz Fabrikası Kolektif Şirketi Örneği, Ayşegül İnginar Kemaloğlu, https://ttk.gov.tr/wp-content/uploads/2024/06/Turkiyede-Sut-Endustrisinin-Kurulusu-Bursa-Sut-Tozu-ve-Buz-Fabrikasi-Kolektif-Sirketi-Ornegi.pdf
. https://saltonline.org/tr/2550/ataturk-orman-ciftligi
. http://aocarastirmalari.arch.metu.edu.tr/gazi-ve-kir-2/
. https://archives.saltresearch.org/handle/123456789/188932/simple-search?query=atat%C3%BCrk+orman+%C3%A7iftli%C4%9Fi&sort_by=score&order=desc&rpp=10&etal=0&start=0
. Ankapark garabeti: http://www.aocmucadelesi.org/index.php?Did=1760
. https://www.aoc.gov.tr/