1924 – Yurtdışı bursları başlıyor.

Son güncelleme tarihi 29/05/2025

Erken Cumhuriyet döneminin genç Milli Eğitim Bakanı Mustafa Necati Bey; “Her sahada mütehassıs ve malumatlı gençlere muhtacız. Bundan sarf-ı nazar edemeyiz; mekteplerimize kıymetli muallim bulmak için gençlerimizi kabil olduğu kadar fazla Avrupa’da tahsil ettirmek ihtiyacında olduğumuza şüphe yoktur” sözleriyle yurt dışına öğrenci gönderme politikasına olan inancını açıkça ifade etmişti. Sınavla seçilen 22 parlak öğrenci, farklı alanlarda eğitim almak üzere tam burslu olarak Avrupa’ya gönderildi.

Atatürk, trenden inen her öğrenciye şu telgrafın çekilmesini istemişti:

“Sizi birer kıvılcım olarak gönderiyoruz. Gür alevler halinde dönmelisiniz.”

1927’de 42 öğrenci yurtdışına gönderildi, 1929’a gelindiğinde ise yurtdışında toplam 170 öğrenci eğitim görüyordu. 1923-1945 yılları arasında öğrenim amacıyla yurt dışına gönderilen kıvılcımlar, Atatürk’ün ifadesiyle ülkeye birer alev olarak döndüler ve Genç Cumhuriyet’in kalkınma hamlesine yön verdiler.

Öğrencilerden bazıları:
Ord. Prof. Dr. ve 17. Başbakan Sadi Irmak,
ünlü matematikçi Cahit Arf,
ilk elektrik mühendisi Haşim Şensoy,
ilk endüstri mühendisi Adnan Erkmenol,
Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğu Jale İnan,
İlk kağıt fabrikasını kuran Mehmet Ali Kağıtçı,
ilk kimya mühendislerinden Adnan Şener,
Türkiye’nin ilk kadın kimyageri ve Marie Curie’nin öğrencisi Remziye Hisar,
1936 Berlin Olimpiyatları’na katılan tek kadın ve Toroslar’da yaptığı kazılarla Hitit Kalesi’ni ortaya çıkaran Halet Çambel,
Atletizm Federasyonu başkanı olan Vildan Aşir Savaşır,
Türkiye’nin ilk kadın gökbilimcisi ve İstanbul Üniversitesi’nin ilk kadın dekanı Nüzhet Gökdoğan,
ilk Türk kadın tıp profesörü ve Ankara’da patoloji laboratuvarı kuran Kamile Şevki Mutlu,
“Hocaların hocası” arkeolog Ekrem Akurgal,
ilk Türk kadın avukat ve kadın hakları savunucusu Süreyya Ağaoğlu,
sanat tarihçisi Oktay Aslanapa

Kaynakça:
. Atatürk'ten Bir Ses, https://isteataturk.com/g/icerik/Ataturkten-Bir-Ses/1583
. Atatürk Bir çağın açılışı, Ord. Prof. Dr. Sadi Irmak, İnkılap Yayınevi,1984.8.(Sayfa:354-355).
. https://www.herkesebilimteknoloji.com/haberler/toplum/ataturkun-egitim-kivilcimlarindan-cumhuriyetin-aydinlanma-onculerine
. https://www.haberturk.com/alev-olarak-donen-kivilcimlar-1691616
. Cumhuriyet’in Yüzleri: Atatürk’ün Yurtdışına Gönderdiği Öğrenciler, Sena Çakıcı, 23 Nisan 2025, https://saatolog.com.tr/cumhuriyetin-yuzleri-ataturkun-yurtdisina-gonderdigi-ogrenciler.html