1920 – T.B.M.M.’nin kuruluşu (23 Nisan)

Son güncelleme tarihi 29/05/2025

Milli Mücadele tarafındaki Ankara Valisi, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin 1915’te halkın yardımlarıyla yapımına başladığı ve yarım kalan kulüp binasının, 3000 lira borcu belediyece ödenerek Ankara Belediyesi’ne devredilmesini talep eder.
İstanbul Hükümeti, 1 Şubat 1919’da İstanbul Hükümeti’nce kapatılan cemiyetin tüm malvarlığına el konulduğunu belirterek devrin mümkün olmadığını yazar.
İstanbul’un işgal edilmesi otorite boşluğu oluşur. Mustafa Kemal Paşa Ankara’ya gelir.
Yarım kalan bina, Ankaralılar’ın evlerinden ve Ulucanlar’daki Numune Mektebi’nden (şimdiki Cumhuriyet İlköğretim Okulu) getirilen kiremitlerle, halkın özverileri ile tamamlanır.

21 Nisan’da Mustafa Kemal Paşa bir beyanname yayınlayarak Büyük Millet Meclisi’nin Ankara’da 23 Nisan günü Cuma namazı sonrası Kur’an tilaveti, dualar ve törenlerle açılacağını ilan eder.
Millet Meclisi, 437 milletvekiliyle faaliyete başlamıştır. Meclisin öncelikli görevi iç isyanları bastırmaktı, ardından Yunan işgalini durdurulmalıydı, düzenli ordu kurulması için çalışıldı. TBMM’nin açılışından sonra bir yıl içinde 109 yasa çıkarıldı. Genelde mali yasalardı.

Nisan ayında Vahdettin, Milli Mücadeleciler’e karşı Kuvay-i İnzibatiye ya da Hilafet Ordusu denen bir ordu kurmuştu. Milli Mücadele sadece yabancı güçlerle değil, padişah güçleriyle de savaşmak zorunda kaldı.

Millet Meclisi’nin kuruluş tarihi, “23 Nisan Hakimiyeti Milliye ve Çocuk Bayramı” olarak kutlanmaya başladı. İlk Meclis binası, günümüzde Kurtuluş Savaşı Müzesi olarak ziyaret edilebilir.

Kaynakça:
Birinci Dönem Meclis Albümü, 1920-1923, https://cdn.tbmm.gov.tr/TbmmWeb/Yayinlar/Dosya/9a9ef440-bbeb-409d-87ca-ddd3cdf5da65.pdf
Kurtuluş Savaşı'nın Mali Kaynakları, Alptekin Müderrisoğlu, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/20734
Ankara'da Bir Meclis Doğuyor, Belgeler - Fotoğraflar, Türkiye Büyük Millet Meclisi Yayınları, https://acikerisim.tbmm.gov.tr/items/2206f5ca-2696-4a10-81cc-280879fd9e03
Milli Mücadele Albümü, Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Arşiv ve Askerî Tarih Daire Başkanlığı Yayınları, ANKARA - 2020
Kurtuluş Savaşı Müzesi (Birinci TBMM Binası), https://www.kulturportali.gov.tr/portal/kurtulussavasimuzesi