Son güncelleme tarihi 29/05/2025
Osmanlı başkenti İstanbul, önce 13 Kasım 1918, sonra 16 Mart 1920’de olmak üzere iki kez işgal edildi. İlk işgalde, İstanbul’un önemli ve stratejik noktaları kontrol altına alındı ancak idareye el konulmadı; ikinci işgal ile idareye el konuldu.
Müttefik Kuvvetler Komutanı General Wilson da ‘İstanbul Ahalisine’ başlığıyla yayınlanan bildirisinde izinsiz silah taşımanın kesinlikle yasaklandığı, sekiz santimden uzun bıçak ve hançerlerin silah sayılacağı, her türlü toplantının kesinlikle yasak olduğu ve bu emirlere uymayanların Divan-ı Harb-i Örfi’ye (Askeri Mahkeme) verilerek idamla cezalandırılacaklarını belirtiyordu. Yine işgalcilerin bir duyurusu, İtilaf Devletleri’nin Galata’daki pasaport dairesinden vize almadan Anadolufeneri-Pendik hattından öteye seyahat etmenin yasak olduğunu bildiriyordu. Sıkıyönetim ilân edildi. Şehzadebaşı’ndaki mızıka karakoluna yapılan baskın sırasında çatışma çıkmış ve beş Osmanlı askeri öldü 9 veya 12 kadarı da yaralandı. Şehrin asayişini ihlâl eden işgalciler, halkın mal ve ırzına saldırmaktan da geri durmuyorlardı. Vapur trafiği engelleniyor, halk İstanbul’dan evlerine dönemiyordu. Çeteler kurarak Müslüman halka, hatta karakollara saldıran Rum azınlığın, işgalcilerle işbirliği yaptığı biliniyordu.
İstanbul’da korkunç bir kömür kıtlığı yaşanıyordu. Kömür yokluğu ve şiddetli kış şartları nedeniyle Anadolu’dan İstanbul’a zahire nakledilemiyordu. Hükümet sıfırı tükettiğinden halka ekmek dahi temin edemiyordu. Ayrıca su kıtlığı başlamıştı.
Milli Mücadele tamamen halk tarafından yürütülüyordu. Halk, hem onları korumayan Osmanlı hükümetine ve Düyun-u Umumiye’ye, hem de korumak için canını ortaya koyan Kuvay-ı Milliye kuvvetlerine vergi vermektedir. Toplanan vergiler ve ordunun harcamalarının düzenlenmesi için kongreler toplanır. Mustafa Kemal Paşa, Temsil Heyeti Başkanı sıfatıyla Tokat, Kayseri, Ankara’ya giderek Temsil Heyeti üyeleriyle görüşür. 19 Mart 1920’de tüm vilayet, sancak ve kolordu komutanlıklarına telgraf çekerek Meclis-i Mebusan’ın dağıtıldığını, kendilerinin temsilciler seçmelerini ve 15 gün içinde Ankara’ya yollamalarını bildirir.
Kaynakça:
İtilâf Devletleri'nin İstanbul'u Resmen İşgali ve Faaliyetleri, Ş. Can Erdem, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Temmuz 2005, Cilt XXI - Sayı 62, https://atamdergi.gov.tr/tam-metin/179/tur
Birinci Dünya Harbi Sonunda İstanbul’da Kömür Kıtlığı Ve Buna Bağlı Sıkıntılara Çözüm Arayışları, Necati Çavdar, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Temmuz 2014, Cilt XXX - Sayı 89, https://atamdergi.gov.tr/tam-metin/47/tur
Bir Harbiyelinin Milli Mücadele Anıları, Doç.Dr. Mesut Çapa, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/20725
Cevad Şakir, Şehid Yolunda (Milli Hatıralarım), 1924
İstanbul'un İşgali, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0stanbul%27un_%C4%B0%C5%9Fgali
Kurtuluş Savaşı'nın Mali Kaynakları, Alptekin Müderrisoğlu, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/20734
Milli Mücadele Albümü, Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Arşiv ve Askerî Tarih Daire Başkanlığı Yayınları, ANKARA - 2020
İlk yorum yapan siz olun